Mona Lisa và nụ cười thế kỷ

Đây là bức họa nổi tiếng nhất thế giới, tác phẩm để đời của thiên tài toàn năng Leonardo Da Vinci. Có lẽ dù cho đến tận sau này đi chăng nữa, sẽ hiếm có một thiên tài nào toàn năng như ông. Không chỉ trên lĩnh vực hội họa mà cả trong điêu khắc, sinh học, hóa học, vật lý, cơ khí, chế tạo...ông vẫn là thiên tài trong những lĩnh vực ấy.
Cuộc đời ông đã để lại cho đời sau 3 tác phẩm mãi mãi trở thành bất tử.
Trong đó nổi tiếng nhất là bức tranh Mona Lisa mà chúng ta đang chiêm ngưỡng dưới đây.

Khuôn mặt nàng Mona Lisa trong tranh khiến người ta không thể đoán định rằng nàng có đang cười hay không. Nhìn riêng đôi mắt, bạn sẽ thấy ánh lên rất nhiều ý vui, ý lạc quan, yêu đời. Nhưng nhìn thấp xuống khoé miệng, đôi môi, ta lại thấy nàng nghiêm nghị đến kỳ lạ. Trong cái miệng đó, ta lại thấy rõ sự hồi hộp, lo lắng trong cái nhếch mép cười. Bộ mặt Mona vừa cười, vừa nghiêm nghị đã trở thành đề tài bàn cãi trong rất nhiều các cuộc khẩu chiến và bút chiến.

Nhà sinh học thần kinh Margaret Livingstone của Đại học Harvard (Hoa Kỳ) cho rằng đó là do bản thân cảm xúc thị giác người xem: "Mỗi khi nhìn, bạn nhìn những chấm riêng rẽ, nhưng thị giác ngoại biên thì tập hợp chúng lại với nhau và trộn lẫn màu sắc, vì thế bạn chuyển động mắt chung quanh và tạo nên những thay đổi trong khi nhìn".

Christopher Tyler và Leonid Kontsevich của Viện nghiên cứu mắt Smith-Kettlewell ở San Francisco (Hoa Kỳ) đã điều chỉnh một bức ảnh kỹ thuật số được chụp lại từ bức tranh này, bằng cách bổ sung vào đó các nhiễu loạn thị giác – giống như những vết nhiễu trên một kênh tivi kém. Sau đó, họ yêu cầu 12 người quan sát đánh giá cảm xúc của nhân vật trên tranh, phân theo 4 bậc, từ buồn rầu tới hạnh phúc. Kết luận: hệ thống thị giác của chúng ta bị nhiễu bởi nhiều nguồn, như: số lượng photon ít nhiều đập vào các tế bào cảm nhận ánh sáng trong mắt, hoạt động sai lệch ngẫu nhiên của các sắc tố hấp thụ photon, và sự loé sáng ngẫu nhiên của các nơron có nhiệm vụ mang tín hiệu thị giác tới não.

Đằng sau nụ cười Mona Lisa

Ý nghĩa đích thực đằng sau nụ cười bí ẩn của nàng Mona Lisa đã ám ảnh những người yêu nghệ thuật trong nhiều năm nay, nhưng giờ các nhà khoa học tin rằng họ đã có lời giải đáp.

Bằng một chương trình máy tính được thiết kế để nhận diện cảm xúc khuôn mặt, họ đã tìm thấy người đẹp của danh hoạ Leonardo da Vinci có 83% hạnh phúc, 9% khinh bỉ, 6% sợ hãi và 2% giận dữ.

Nghiên cứu do giáo sư Nicu Sebe tại Đại học Amsterdam, Hà Lan, thực hiện nhờ vào một phần mềm theo dõi khuôn mặt do giáo Tom Huang tại Đại học Illinois, Mỹ, phát triển.

Bằng cách so sánh bức hình với những đặc điểm chủ chốt trên khuôn mặt, như độ cong của làn môi, nếp nhăn trên khoé mắt, chương trình có thể tìm ra chỉ số cho 6 cảm xúc cơ bản của con người: hạnh phúc, ngạc nhiên, giận dữ, khinh bỉ, sợ hãi và buồn rầu.

Theo các nhà khoa học, công nghệ có thể được sử dụng để tạo ra những máy tính phản ứng với tâm trạng của người sử dụng.

Đã có rất nhiều giả thuyết về danh tính của người đàn bà đẹp và nụ cười của nàng. Có người cho rằng Mona Lisa đang mang thai vào thời điểm đó, hay thực ra đó là hình ảnh người tình đồng tính của hoạ sĩ, hay bức chân dung tự hoạ biến tấu.

Giáo sư Donald Sassoon, tại Đại học London nhận định: "Một trong những điều quan trọng nhất về bức hoạ là Leonardo đã sử dụng một kỹ thuật gọi là sfumato - nghĩa là mờ sương khói".

Khi được hỏi vì sao Mona Lisa lại cười, ông đáp: "Làm sao mà biết được vì sao người ta lại cười trong bức hình. Vào thế kỷ 15, răng của mọi người rất xấu nên họ sẽ không muốn khoe ra".

P/S: Trong tác phẩm "Mật mã Da Vinci", một trong những tác phẩm hay nhất mà tôi đã từng được đọc. Cũng có một cách lý giải rất hay. Đây là người đàn bà đồng tính và bản thân Da Vinci cũng là một người đồng tính.